Miejsce na Twoją reklamę

Zgnilizna twardzikowa rzepaku

Choroba ta poraża różne gatunki rosnących roślin dwuliściennych. Oprócz występowania na roślinach w czasie ich uprawy może także wystąpić w czasie przechowywania ich części.  Jest to jedna z najgroźniejszych chorób rzepaku. Występuje zarówno na formie ozimej, jak i jarej. Wywołana jest przez grzyb Sclerotinia sclerotiorum - patogen należący do gromady workowców. Szkodliwość tej choroby jest wysoka (od 20% do  60% plonu), ponieważ patogen może przetrwać w glebie nawet 7–10 lat. Przedwczesne zamieranie roślin prowadzi często do masowego osypywania się nasion. Rozwojowi chorobotwórczego grzyba sprzyjają uszkodzenia roślin, mała odporność odmian, a także występowanie roślin żywicielskich. Optymalne warunki pogodowe do rozwoju tej choroby to temperatura około od 10 do 12 °C i wysoka wilgotność. Najlepiej rozwija się w drugiej połowie kwietnia i w maju. Próg szkodliwości dla rzepaku w przypadku zaobserwowania pierwszych oznak choroby wynosi 1% porażonych roślin lub od 1 do 5 apotecjów na m². W uprawie rzepaku zgnilizna twardzikowi największe zagrożenie stanowi w północnej i południowo-zachodniej Polsce.

Objawy:

W przypadku rzepaku pierwsze objawy mogą pojawić się już na przełomie maja i czerwca i są widoczne po kwitnieniu - w fazie opadania pierwszych płatków kwiatowych. Zainfekowane wcześniej płatki kwiatowe opadają i umiejscawiają się w rozwidleniach łodyg rzepaku lub u nasady liści, gdzie tworzy się odpowiednie środowisko dla rozwoju grzyba. Liście, łodygi i inne części roślin zaatakowane przez zgniliznę twardzikową brunatnieją, zamierają i gniją. Wewnątrz porażonych roślin, a w warunkach wysokiej wilgotności także na zewnątrz, pojawia się biały, obfity nalot, który zawiera sklerocja (przetrwalniki grzyba, powstające w łodygach w poprzednim sezonie wegetacyjnym, a po zbiorze będące na powierzchni gleby). Początkowo sklerocja są szare, a następnie czarne o średnicy do 1 cm i kształcie bardzo nieregularnym. Na powierzchni zainfekowanych roślin nieraz występuje zjawisko współśrodkowego strefowania. Chore rośliny więdną i przedwcześnie zamierają. Na różnej wysokości łodyg tworzą się szarobiałe, niekiedy koncentryczne plamy, które stopniowo się rozszerzają. Plamy te pokrywają się białą, puszystą grzybnią, która wrasta do wnętrza łodyg i niszczy tkanki przewodzące. Porażenie łodyg rozpoczyna się zazwyczaj w kątach liści lub w różnych miejscach zranień. Na korzeniach i innych częściach przechowywanych roślin występuje także zbrunatnienie i gnicie tkanek pokrywających się białym nalotem z czarnymi sklerocjami patogena. Gnicie porażonych części roślin sprawia, że szkodliwość jest wprost proporcjonalna do stopnia porażenia.

Źródłem infekcji jest głównie materiał siewny zanieczyszczony sklerocjami, a także gleba, na powierzchni której znajdują się sklerocja, osypane po sprzęcie rzepaku. Zarodniki workowe powstają w apotecjach (owocnikach – jasnobrunatne, miseczkowatego kształtu) w okresie kwitnienia rzepaku. Owocniki wyrastają ze sklerocjów znajdujących się w wierzchnich warstwach ziemi, na nóżkach. Zarodniki zakażają płatki kwiatków, potem wraz z nimi opadają na liście, i następnie grzybnia wnika do tkanek i poprzez ogonek liściowy przedostaje się do łodygi. Grzyb Sclerotinia sclerotiorum może zimować także w porażonych resztkach roślin – do 3 lat. Po przezimowaniu tworzy się grzybnia lub też na sklerocjach mogą tworzyć się apotecja. Rozprzestrzenianie się choroby jest powodowane przez fragmentację grzybni, sklerocjów i zarodniki workowe. Sklerocja, które zimowały w glebie poniżej 6 cm nie kiełkują lub kiełkują , ale nie wydostają się nad powierzchnię gleby i się nie rozsiewają. W okresie wegetacji patogen przenosi się także w wyniku kontaktu roślin porażonych ze zdrowymi – dlatego występuje na polu placami.

Dobrym sposobem na ustalenie stopnia zarażenia plantacji jest przeprowadzenie tzw. testu płatkowego. Metabolitem patogena jest kwas szczawiowy. Należy losowo wybrać płatki na pożywkę selektywną. Zakwaszenie pożywki grzybem powoduje zmianę jej zabarwienia. Testy te są łatwe do wykonania przez rolników. Badania prowadzone za pomocą testu płatkowego wskazują na znaczną synchronizację cyklu życiowego patogena i rozwoju rzepaku. Podobne warunki pogodowe są potrzebne wiosną do wytworzenia owocników oraz do wywołania kwitnienia.

Zapobieganie:

Ochrona polega na:

- stosowaniu zdrowego, doczyszczonego i prawidłowo zaprawionego materiału siewnego

- stosowaniu rzadkiego siewu

- uprawianiu odmian bardziej tolerancyjnych na porażenie przez patogena

- starannej uprawie przedsiewnej

- stosowaniu chemicznej ochrony roślin – opryskiwanie roślin w czasie kwitnienia fungicydami zawierającymi związki dikarboksyimidowe

- dobraniu właściwego płodozmianu – unikanie zbyt częstego następstwa roślin kapustowatych po sobie – 3-letnie przerwy w uprawie podatnych roślin

- wykonywaniu dokładnych podorywek i głębokich orek przykrywających resztki pożniwnych roślin i sklerocja

- zmniejszeniu pękania łuszczyn i osypywania nasion w czasie dojrzewania roślin

- zmniejszeniu strat powstających podczas zbioru kombajnowego.

 

{rokbox}/images/stories/galeriachoroby/rzepak/twardzikowa/*{/rokbox}

 

 

Miejsce na reklamę B

Miejsce na reklamę B